Nam Jim Jaew (σάλτσα για βούτημα από το Ισάν)
Η καπνιστή, ξινή, αλμυρή σάλτσα που συνοδεύει τα ψητά σε όλο το Ισάν, δεμένη με καβουρδισμένο ρύζι.
- Περιοχή
- Ισάν (Βορειοανατολική Ταϊλάνδη)
- Καρυκεύματα
- Σάλτσα ψαριού, Ζάχαρη φοίνικα, Ταμαρίνδος
- Λαχανικά
- Τσίλι bird’s eye, Ταϊλανδέζικα εσαλότ, Ξερά κόκκινα τσίλι, Φύλλα κόλιανδρου
- Φρούτα
- Λάιμ
Υλικά
- 3 κ.σ. σάλτσα ψαριού
- 3 κ.σ. χυμός λάιμ
- 1 κ.σ. συμπυκνωμένος ταμαρίνδος
- 1 κ.γ. ζάχαρη φοίνικα, ψιλοκομμένη
- 1-2 κ.γ. νιφάδες ψητού τσίλι
- 1 κ.σ. σκόνη καβουρδισμένου ρυζιού (khao khua, δες το larb moo)
- 1 μικρό κρεμμυδάκι σαλότ, σε λεπτές φέτες
- 1 φρέσκο κρεμμυδάκι ή λίγα κλωναράκια κόλιανδρος, ψιλοκομμένα
Το jaew είναι η σάλτσα που πάει με ό,τι ψήνεται στο Ισάν: gai yang, nam tok, ψητό χοιρινό λαιμό, ψητό ψάρι και κολλώδες ρύζι. Είναι σκούρα, καπνιστή από το ψητό τσίλι, ξινή από το λάιμ και τον ταμαρίνδο, και δεμένη με καβουρδισμένο ρύζι, για να κολλάει σε κάθε μπουκιά.
Εκτέλεση
- Ανακάτεψε σε ένα μπολ τη σάλτσα ψαριού, τον χυμό λάιμ, τον ταμαρίνδο και τη ζάχαρη φοίνικα, μέχρι να λιώσει η ζάχαρη.
- Ρίξε τις νιφάδες τσίλι και τη σκόνη καβουρδισμένου ρυζιού και ανακάτεψε. Άφησέ τη 5 λεπτά, για να δέσει λίγο η σάλτσα από τη σκόνη ρυζιού.
- Λίγο πριν σερβίρεις, ανακάτεψε μέσα το σαλότ και το φρέσκο κρεμμυδάκι ή τον κόλιανδρο.
- Δοκίμασε: πρώτα πρέπει να νιώσεις ξινό και αλμυρό, μετά καπνιστό και καυτερό, με ελάχιστη γλύκα. Διόρθωσε όπως σου αρέσει.
Πώς τρως το jaew
Το jaew είναι σάλτσα για βούτημα και σερβίρεται σε ένα μικρό μπολ για όλη την παρέα. Πάρε μια μπαλίτσα κολλώδες ρύζι, πιάσε με αυτή ένα κομμάτι ψητό κρέας και βούτα τα και τα δύο στη σάλτσα. Είναι ο σταθερός συνοδός για gai yang, kor moo yang (ψητός χοιρινός λαιμός), suea rong hai (ψητό μοσχάρι, ο «τίγρης που κλαίει») και pla pao (ψάρι ψημένο σε κρούστα αλατιού). Συνοδεύει επίσης το jim jum, το hotpot του Ισάν σε πήλινο σκεύος, αλλά και ωμό λάχανο και μακριά φασολάκια.
Παραλλαγές
- Jaew mak len: ψήσε ή καψάλισε δύο τρία μικρά ντοματάκια, κοπάνισέ τα με το τσίλι και το σκόρδο και μετά καρύκευσε. Η ντομάτα δίνει μια πιο απαλή, πιο φρουτένια σάλτσα.
- Jaew makhuea: κοπάνισε ψητή, ξεφλουδισμένη μελιτζάνα με καψαλισμένο σκόρδο, σαλότ και τσίλι, για ένα πηχτό, καπνιστό ντιπ.
- Jaew bong: η γλυκιά, καπνιστή πάστα τσίλι από το Λουάνγκ Πραμπάνγκ, με ψητά ξερά τσίλι, σκόρδο, σαλότ, γαλάγκαλ, σάλτσα ψαριού και ζάχαρη, και παραδοσιακά με ψιλοκομμένη πέτσα βουβάλου ή χοιρινού. Κρατάει για εβδομάδες.
- Jaew pla ra: αντικατέστησε μέρος της σάλτσας ψαριού με βρασμένο υγρό pla ra, για πιο βαθιά και πιο έντονη, «άγρια» γεύση.
Μυστικά της κουζίνας
- Φτιάξε μόνος σου νιφάδες ψητού τσίλι: καβούρδισε ξερά τσίλι bird’s eye σε στεγνό τηγάνι μέχρι να σκουρύνουν και να μυρίσουν, και μετά άλεσέ τα. Είναι πολύ πιο καπνιστές από τις έτοιμες.
- Το jaew κρατάει 2 μέρες στο ψυγείο, αλλά τη σκόνη ρυζιού και τα μυρωδικά να τα βάζεις φρέσκα.
Leonidas Georgiadis
Ο Λεωνίδας Γεωργιάδης είναι ο δημιουργός και ο συντάκτης του Aroy Mak Mak. Είναι από την Ελλάδα, ταξιδεύει στην Ταϊλάνδη εδώ και σχεδόν είκοσι χρόνια και είναι παντρεμένος με Ταϊλανδέζα, οπότε το ταϊλανδέζικο φαγητό είναι το καθημερινό οικογενειακό φαγητό στο σπίτι του.